Volgende eclips: Totale maansverduistering, 15-16 juni 2011



ZONSVERDUISTERING
31 MEI 2003


De ringvormige fase van de verduistering,
gefotografeerd door Olivier Staiger aan
boord van Flight NW34.

Foto: Olivier Staiger/High Moon

Kennislink verzorgde op deze pagina een live webcast van de gedeeltelijke zonsverduistering van zaterdag 31 mei in samenwerking met Volkssterrenwacht Copernicus uit Haarlem, Astronet, Stichting De Koepel, en Volkssterrenwacht Mira in BelgiŽ. In verband met het noodzakelijke vrije uitzicht bij zonsopkomst over het noordoosten, vond de webcast van Volkssterrenwacht Copernicus plaats vanaf het Best Western Palace Hotel in Zandvoort. Het Kennislinkteam maakte opnamen bij een vrij uitzicht over het water aan het IJsselmeer.


Zonsopkomst door
Volkssterrenwacht Copernicus

Eťn van de beelden van
Volkssterrenwacht Mira

KLIK HIER VOOR DE VERZAMELDE BEELDEN VAN VOLKSSTERRENWACHT COPERNICUS

MEER OPNAMEN VAN OLIVIER STAIGER (VLUCHT NW34 SEATLLE-AMSTERDAM)

ARCHIEFBEELDEN VAN DE WEBCAST DOOR ASTRONOMY.NO

RINGVORMIGE FASE DOOR DAVID D. MILLER IN EDINBURGH, SCHOTLAND


UW FOTO'S EN ANIMATIES



Berry Holl, Vianen
(meer)


Wilco Boerman, Diepenveen,
gemaakt te Eemshaven,
hogere resolutie

Wilco Boerman, Diepenveen,
gemaakt te Eemshaven,
hogere resolutie

Wilco Boerman, Diepenveen,
gemaakt te Eemshaven,
hogere resolutie


MarKus Burch, Zwitzerland,
gemaakt te ”lafsfjŲrūur, IJsland


Giampaolo Zuntini,
Imola (BO), ItaliŽ,
vanuit Cervia (RA), ItaliŽ

Giampaolo Zuntini,
Imola (BO), ItaliŽ,
vanuit Cervia (RA), ItaliŽ

Simona Righini,
Medicina Radiotelescope Station
Bologna, ItaliŽ


Arjen Hofland,
Delft

Theo Mulder,
Bovenkarspel

Jenny Valk,
Zoetermeer


Rainer Klemm,
Passau, Duitsland

Paul Maguire,
Newcastle, Engeland

Cees Bassa,
Utrecht


Mathias Vejerslev,
HillerÝd, Denemarken

Mathias Vejerslev,
HillerÝd, Denemarken

Mathias Vejerslev,
HillerÝd, Denemarken


Marius Puttmann,
te Brora, Schotland

Marius Puttmann,
te Brora, Schotland


Rijk-Jan Koppejan,
vanuit Veere

Hans Hagebout,
Hoofddorp

Gijs de Leeuw,
Oostwoud


Fabio Pignata,
Delft

Fabio Pignata,
Delft

Michiel v.d.Puijl,
West-Terschelling


Marius van der Kuijl,
Wieringerwerf (meer)

Marius van der Kuijl,
Wieringerwerf

Roel Janssen,
(meer)


E. Serafini,
Cervia (RA), Italy

E. Serafini,
Cervia (RA), Italy


Robin Bonell (11 jaar),
Leicestershire, Engeland

Zeger W. Hendrikse,
aan het IJsselmeer

Alex Middleton,
Strathy Point, Sutherland, Schotland


Derek Brankin,
Dundee, Schotland (meer)

Derek Brankin,
Dundee, Schotland

Mark Krijgsman,
Den Haag


Frans Cambron,
Oudenaarde, BelgiŽ

Frans Cambron,
Oudenaarde, BelgiŽ

Kees Slingerland,
Eindhoven


data99, Gooik, BelgiŽ

Georges Calon, Eindhoven

Rick Abrahams, Steenwijk


Hans Pijlman, Nieuwveen

Hans Pijlman, Nieuwveen

Frans Janssen, Boskoop


Chris Schram, Nootdorp

Chris Schram, Nootdorp

Chris Schram, Nootdorp


Cor Berrevoets, Middelburg

Elbert Karssenberg, Genemuiden

Anders SpissÝy, Noorwegen


Martijn Gnirrep, Amsterdam

Emiel Altink, Steenbergen (N.Br.)

Michiel Berger, Alkmaar


Rob J. Bruin, Barendrecht

Rob J. Bruin, Barendrecht

Rob J. Bruin, Barendrecht


Don

Paul van der Burg, Arnhem

Jan Noot, Warffum


Alfons Ruiter, Goor

Alfons Ruiter, Goor

Bram Waagmeester


Theo Mulder, Bovenkarspel

Theo Mulder, Bovenkarspel

Arno Bollen, Sittard


John Pals, Gouda

John Pals, Gouda

John Pals, Gouda


Frans de Waal (meer opnamen)

Kevin, Veghel

Ruud van de Laar, Ter Aar


Margaret Dearman
Hopeman, Moray, Schotland

Margaret Dearman
Hopeman, Moray, Schotland

Jan Are Andreassen
Narvik, Noorwegen


Mario Eghthuijsen, Hoogerheide

Marc van Beelen, Rijnsburg

Marc van Beelen, Rijnsburg


Rolf W. Pieters, Utrecht

Marcel van der Werf, Delfzijl

Max Kroon, Wateringen


Raymond J.M. van de Ven Glover
Medemblik

Carolien van Slijpe
& Martijn Duim

Adosh van der Heijden
(meer opnamen)


Dick Vis, Haarlem (Schalkwijk)

Joost de Vries

Paul de Beurs, Blaricum


Nancy Lippens, Utrecht

Nancy Lippens, Utrecht

Nancy Lippens, Utrecht


Jelle de Plaa, Zeist

Joost & Sjak, Amsterdam

Simon Wiersma, Hellevoetsluis


Thijs Knaap, Amsterdam

Roel 't Jong, Haarlem

Leon Rademakers, Heerlen


Rene J. Heeringa, Emmeloord

Ronald Blom

Edgar Alphenaar, Vlaardingen


Marco Verstraaten, Callantsoog

Marco Verstraaten, Callantsoog

Marco Verstraaten, Callantsoog


Tim Kraayvanger

Patrick Heijmans, Heesch

Patrick F. Dammeijer


John Timmerman, Leens (Gr)

L. Geelhoed, Oegstgeest

Jan Kelderhuis, Drachten


Henk Bril

Henk Bril

Henk Bril


Zbigniew Motyka,
Katowice, Polen (meer)

Marcel van der List,
Delfgauw (meer)

Andrew en FranÁoise en
Tycho de Jong, Delft


Ruud (Breda)

BjŲrn Kummeling, Silvolde (Gld)

Albert van Duin, Beilen


R. Bouwens, Terneuzen

Jeff Simmelink, Sittard

Johan Brouwers, Son en Breugel


Govert Buizert, Doorn

Peter van Dongen, Hedel (NBr)

H.Jongsma, Elsloo (Frl)


Bart Veltman, Duiven

Frank Mokveld, Nootdorp

S. Cauberg, Maastricht


Familie Hof,
Apeldoorn

Berry Holl, Vianen
(meer)

Andrť Vonk,
Moerkapelle


Floris Altink, 9 jaar
Steenbergen (Nbr)

Fred Kramer
A20 bij Maassluis

Phil Cork
Witney, Oxfordshire, England


Marius v.d. Hoeven, Ede

Jos Wouters, Hoofddorp

Jos Weijenberg, Leiderdorp


Ilona Wilmont, zwolle

Han Verhaar, Den Haag

Anca Buit, Enschede


Desiree Bogert, Westerland

MichŤl Coenen, Geleen

Rene Overgauw, Alphen a/d Rijn


Leo van der Nat
Rotterdam

Rudy (11jr.) & Martin (9jr.) Heithuis
Oosternieland (Gr)

Rudy (11jr.) & Martin (9jr.) Heithuis
Oosternieland (Gr)


Leo van den Berg, Deurne

Peter van Bommel, Grave (NB)

Peter van Bommel, Grave (NB)


Roeland Merks, Amsterdam

MylŤne Provence, Hoofddorp

Ron Uiterwijk, Raalte


Martijn Lammerts, tussen
't Goy en Beusichem (meer))

Martijn Lammerts, tussen
't Goy en Beusichem (meer))

Jaap Vreeling,
Raamsdonksveer


Wouter Slokker
Ouderkerk a/d Amstel

Wouter Slokker
Ouderkerk a/d Amstel (meer
)

Gerrit Jansen
vanaf Grebbeberg


Frank Stevens,
Veghel

Jan Besselink, Ulft
(weer- en natuurfoto's)

Derick Rethans
(meer)


Arno Paanstra, Veenendaal

Dennis van Duijn, Moordrecht

Leo van Wijngaarden, Vlaardingen


Silvester Arendse, Delft

Ab Aberson, Ruinerwold Weerwille

Reijnoud van der Niet, Rotterdam.


Linda van Hagen,
bij Scharwoude

Martin Nederveen,
in Hardinxveld-Giessendam

Martin Nederveen,
in Hardinxveld-Giessendam


Gary Williams
Southend on Sea, Essex, UK

Gary Williams
Southend on Sea, Essex, UK

Maarten en Esther Wilschut,
Rotterdam (meer)


Pi Toth Istvan,
Budapest, Hongarije

Pi Toth Istvan,
Budapest, Hongarije

Pi Toth Istvan,
Budapest, Hongarije


Marjan van Lunteren , Nieuwegein

Robert Kater, Zandvoort

Mitchel Gerritzen, Arnhem


Geert Donker Duyvis, Delft

Hendri Karssenberg, Neede

C. Peekstok, Medemblik


Job Geheniau, Den Haag

John Pals, Gouda


ZATERDAG KWAM DE ZON ALS SIKKEL OP


Wie had niet zijn wekker gezet op 31 mei? Wie op die zaterdag uitsliep, miste een uniek en adembenemend hemelverschijnsel! Op de vroege zaterdagochtend kon vanuit West-Europa namelijk een zeer fraaie, gedeeltelijke zonsverduistering worden waargenomen.

In het midden van Nederland kwam de zon om 05.26 uur op. In het midden van BelgiŽ om 05.36 uur. Dat is normaal bij zomertijd en op de laatste dag van mei. Maar dit keer was er iets vreemds aan de hand met zonsopkomst. In plaats van een steeds grotere wordende, oranjerode bol, verhieven zich twee kleine, glinsterende 'stekels' boven de horizon. Steeds langgerekter en naar elkaar toe neigend werden die, totdat ze zich van onderen sloten. Boven de horizon hing een ragfijne sikkel. Het leek wel de sikkel van de maan, die paar dagen tevoren al voor zonsopkomst was te zien. Alleen was het licht van deze sikkel zo fel, dat het - zodra het uit de heiigheid was - al kort erna de ogen begon te verblinden.

De merkwaardige, smalle zonnesikkel deed zich voor omdat vanaf de aarde gezien de maan voor de zon langs schoof. In het noordwesten van Schotland, IJsland en een deel van Groenland ging dat door het midden en was een ringvormige zonsverduistering te zien. Doordat de maan op 31 mei zeer ver in haar langwerpige baan om de aarde stond, was ze kleiner aan de hemel dan de zon en kon die niet totaal bedekken. Er bleef dus een heldere ring zonlicht over.



Zo verliep de zonsverduistering
in Nederland en BelgiŽ.

Animatie: Olivier Staiger/High Moon

In Nederland en BelgiŽ, juist buiten dit gebied, was er geen ringvormige fase, maar wel een heel fraaie gedeeltelijke verduistering. Daarbij werd de zonsdiameter voor bijna 90 procent door de maan bedekt.


Zichtbaarheidsgebied van
de zonsverduistering.

De zonsverduistering
in onze omgeving.
Illustraties: Fred Espenak/NASA/Goddard Space Flight Center


Zo trokken bijschaduw (grijs) en
kernschaduw (rood) van de maan
over de aarde. Klik op de afbeelding
voor de volledige animatie.

Animatie: A.T. Sinclair

Het maximum van de verduistering vond bij ons plaats om 05.32 uur en dat was dus vrijwel bij zonsopkomst. Twintig minuten na zonsopkomst in Nederland (tien minuten in BelgiŽ) ging nog maar 70 procent van de zonsdiameter achter de maan schuil. Om 06.00 uur was dat nog maar 40 procent, om 06.15 uur nog 22 procent en om 06.30 uur (BelgiŽ 06.28 uur) gebeurde de laatste aanraking van de maan met de zonneschijf. In Nederland stond de zon toen nog maar 7 en in BelgiŽ slechts 6 graden boven de horizon.

Omdat de zonsverduistering bij zonsopkomst plaatsvond was een goed uitzicht op de horizon noodzakelijk. In Utrecht sloegen waarnemers van Museum Sterrenwacht Sonnenborgh en andere belangstellenden het hemelverschijnsel gade vanaf de Utrechtse Domtoren. Vijfentwintig mensen maakten van deze unieke mogelijkheid gebruik. Dat was het maximum dat per keer op de Domtoren aanwezig mag zijn.


Het verloop van de zonsverduistering voor Utrecht.
Illustratie: Museum Sterrenwacht Sonnenborgh

De eerstvolgende zonsverduistering die vanuit Nederland en BelgiŽ zal zijn waar te nemen, vindt plaats op 3 oktober 2005. De zon zal dan overdag voor ruim de helft worden verduisterd. In een smalle strook door Portugal, Spanje en Afrika is dan een ringvormige verduistering te zien. Op 26 maart 2006 vindt een totale zonsverduistering plaats, waarvan de totale fase vanuit een smalle strook door Afrika, Turkije en AziŽ is te zien. De eerstvolgende keer dat zich in onze streken weer een bijzondere zonsopkomst met een gedeeltelijk verduisterde zon zal voordoen, is op 4 januari 2011. De zon zal dan voor driekwart zijn verduisterd.

HOE REAGEERDE DE NATUUR?

Omdat de zon grotendeels verduisterd was voor zonsopkomst, was een veel donkerder ochtendschemering voorpeld dan normaal. Op het moment van verschijnen van de zonnesikkel zou het idee van zware schemer vermoedelijk abrupt afgelopen zijn. Jacob Kuiper van het KNMI vroeg zich af hoe de natuur zou reageren op eclipsochtend. Proefondervindelijk vond hij dat het maximum van het vogelgezang op een normale ochtend eind mei ergens tussen 04.25 en 05.00 uur ligt, dus ruim vůůr zonsopkomst. Het was de vraag of de vogels zullen reageren op de afnemende hoeveelheid schemeringslicht (misschien zijn hun ogen daarvoor gevoeliger dan die van de mens). Zouden ze tegen half zes bijvoorbeeld weer opnieuw beginnen met zingen als het echt merkbaar donkerder zou worden? Of zouden daar abrupt me stoppen als de zon ineens boven de horizon verscheen? Hoewel Kennislink verschhilende waarnemingen van vogelaars binnenkreeg, kan voorzichtig geconcludered worden dat het gedrag van zangvogels niet was verstoord. Omdat het zomer is, was het al vroeg licht en het bleef ook gewoon lichter worden.

In het radioprogramma Vroege Vogels (zondagochtend 08.00-10.00 uur Radio 1) zal verder aandacht worden besteed aan het aspect van het vogelgedrag tijdens de zonsverduistering. Wie een bijzondere registratie gemaakt heeft, kan dat daar nog per e-mail melden aan de medewerkers van het programma.

WEERSVERWACHTING

Van groot belang was de weersgesteldheid tijdens de verduistering. Meteonet stelde een voortdurend bijgewerkte en op de recentste metingen gebaseerde Eclips Verwachting Nederland op.

Het Noorse Meteorologisch Instituut mat van minuut tot minuut de temperatuur tijdens de verduistering.


MEER INFORMATIE



Zonsverduistering van 31 mei 2003

  • Natuurkunde.nl: Zonsverduistering - 31 mei 's ochtends zeer vroeg
  • Ringvormige zonsverduistering op 31 mei 2003, in BelgiŽ gedeeltelijk zichtbaar als gedeeltelijke verduistering
  • 31 mai 2003, ťclipse annulaire de Soleil, en Belgique en partie visible comme ťclipse partielle
  • Uptobyte: Nu zaterdag merkwaardige zonsopkomst
  • Europlanetarium Genk: 31 mei 2003 gedeeltelijke zonsverduistering
  • ESA: Zaterdag zeldzame zonsverduistering
  • Planet Internet: Hotlinks zonsverduistering
  • Dagblad van het Noorden: Perfect weer tijdens zonsverduistering
  • Annular Solar Eclipse of 2003 May 31
  • Britain's Annular Solar Eclipse 31 May 2003
  • Samstag, 31. Mai 2003, die Sonne geht als Sichel auf
  • High Moon: 2003 annular solar eclipse May 31 - North by Northwest
  • Sky&Telescope: An annular eclipse in May
  • Space.com: Strange Solar Eclipse on May 31
  • NASA Science News: Solar Eclipse
  • Astronomy.no: The solar eclipse May 31. 2003
  • RingfŲrmige Sonnenfinsternis am 31.Mai 2003 in ÷sterreich partiell sichtbar
  • ABC News Online: Solar eclipse to sweep northern latitudes
  • Hermit Eclipse: Annular Solar Eclipse: May 31 2003
  • Partial solar eclipse over India on May 31
  • The Times of India: Solar eclipse on May 31
  • Karachi News: Solar eclipse on 31st
  • Gulf News: Arrangements to view solar eclipse
  • Scotsman.com: Scotland prepares for the eclipse
  • The Belfast Telegraph: Ulster's dawn is eclipsed in half by moon
  • Guardian Umlimited: Eclipse watchers' hopes may be pie in the sky
  • Swiss info: Une ťclipse partielle du soleil sera visible samedi en Suisse

    Veilig waarnemen

  • Veilig waarnemen
  • Eclipsbrilletjes belicht
  • Safe Sunwatching
  • Observing the Sun Safely
  • Current solar images

    Berekeningen

  • Local Circumstances Calculator for the Annular Solar Eclipse of 2003 May 31

    Toekomstige zonsverduisteringen

  • In Nederland zichtbare zonsverduisteringen
  • Central Solar Eclipses: 1991-2030
  • Upcoming eclipses
  • CalSky: Ihre Sonnenfinsternisse

    Volkssterrenwachten in Nederland en BelgiŽ

  • Publiekssterrenwachten (Nederland)
  • Volkssterrenwachten (BelgiŽ)

    Weersverwachting

  • KNMI: Zonsverduistering bij zonsopkomst